Openslaande spotprent op Dumouriez, movable folding satirical print about general Charles Francois Dumouriez

[Patriotten spotprent]

Movable satirical print 1793 | Openslaande spotprent op Dumouriez, movable folding satirical print about general Charles Francois Dumouriez (Dumourir). 4 changing scenes.

Name: Movable satirical print 1793 | Openslaande spotprent op Dumouriez, movable folding satirical print about general Charles Francois Dumouriez (Dumourir). 4 changing scenes.
SKU: 110875
Price: 2178.00 EUR
Availability: InStock

Political propaganda you have to unfold: an exceptionally rare Dutch metamorphic print of 1793 in which General Dumouriez is literally unmasked—successive flaps reveal ‘Holland’, ‘Self-interest’ and the Devil of ‘Regicide’, a spectacular satire on his failed French invasion of the Dutch Republic.

Dumourier. Satirical metamorphic folding print on General Charles-François Dumouriez and the French invasion of Holland. [Netherlands, 1793 or shortly thereafter].

Etching on laid paper, smallest size 112 x 95 mm. Largest size: 230 x 190 mm. Engraved political metamorphic print on laid paper, composed of a central image and several numbered folding flaps (Nos. 1–3). In its closed state showing General Charles-François Dumouriez in military uniform. By successively opening the flaps, the apparently conventional military portrait is transformed into a biting political satire: the sun labelled “HOLLAND” attracts the general, while the word “Eygenbaat” (“self-interest”) reveals his true motivation. A demonic creature marked by the words “Konings-moord” (“regicide”) appears behind him, referring to the execution of Louis XVI, while further transformations show Dumouriez attacked and ultimately driven away.

A remarkable piece of interactive political propaganda relating to Dumouriez’s failed invasion of the Dutch Republic in February–March 1793. Rather than presenting its political message in a single image, the print requires the viewer physically to manipulate it, successively stripping away Dumouriez’s respectable military appearance and revealing the revolutionary violence, opportunism and regicide supposedly concealed beneath.

[NL] Klapprent, Harlequinade ca 1780-1800. Spotprent op de val van generaal Charles François Dumouriez, waarbij met het openvouwen van bladen de voorstelling vier keer verandert. Begint aan de buitenzijde met Dumouriez staande met een geweer met jacobijnenmuts geplant op de wetstafelen en eindigt binnenin met een voorstelling waarin de generaal door een duivel in de hel wordt gegooid.

De sleutelwoorden op de prent zijn “Dumourier”, “HOLLAND”, “Eygenbaat” en “Konings-moord”. Dat sluit opvallend precies aan bij de gebeurtenissen van 1793. Frankrijk verklaarde op 1 februari 1793 de oorlog aan Engeland en aan de Nederlandse stadhouder; Dumouriez trok op 16 februari de Republiek binnen met het plan via Breda en vervolgens richting Dordrecht, Rotterdam, Den Haag en Amsterdam op te rukken. De inval mislukte en na zijn nederlaag bij Neerwinden op 18 maart 1793 brak Dumouriez met de revolutionaire regering en liep hij begin april naar de Oostenrijkers over.

De prent lijkt hem dus niet simpelweg als generaal af te beelden, maar als opportunist. “Eygenbaat” = eigenbelang. De zon met “HOLLAND” lokt hem, terwijl een demonische figuur hem aan een hengel als het ware richting Holland trekt. De attributen van monarchie en christendom liggen vertrapt aan zijn voeten. Bij verder openen verschijnt achter hem een gevleugelde duivel met “Konings-moord”: een expliciete verwijzing naar de terechtstelling van Lodewijk XVI op 21 januari 1793 en de revolutionaire zaak waarmee Dumouriez verbonden was.

De verschillende standen zijn bijzonder goed bedacht. Gesloten verschijnt Dumouriez als keurige Franse generaal. Daarna wordt de revolutionaire verleiding onthuld: Holland, eigenbelang en koningsmoord. In een volgende transformatie wordt hij fysiek door een demon aangevallen/meegesleurd en uiteindelijk zien we hem vluchtend of ten val gebracht. Daarmee is het eigenlijk een politieke strip avant la lettre, waarbij de gebruiker zelf door het openen van de flappen het politieke oordeel over Dumouriez onthult.

Frederik Muller, De Nederlandsche geschiedenis in platen : beredeneerde beschrijving van Nederlandsche historieplaten, zinneprenten en historische kaarten, 4 delen, F. Muller, Amsterdam 1863-1882, dl. IV (supplement, aanhangsel en algemeen register), p. 338, nr. 5222A.

SKU: 110875

€ 2.178,00 (€ 1.800,00 ex. btw)

In stock