Rotgans, Lucas
First edition Carnival theatre play 1708 | Boerekermis. Quantum est in rebus inane! Amsterdam, Samuel Halma, 1708, 67 [1] pp.
Rotgans voert de lezer midden in het feestgedruis: boeren en boerinnen eten en drinken, dansen, zingen, flirten, maken ruzie en raken uiteindelijk slaags. Daarmee vormt het werk een opvallend contrast met zijn verheven treurspelen en zijn grote orangistische heldendicht Wilhem de Derde. In Boerekermis kiest hij juist het alledaagse volksleven als onderwerp, waarbij humor, karikatuur en scherpe observatie samengaan.
Het gedicht sluit aan bij de lange Nederlandse traditie van boerensatire en kermistaferelen zoals die ook in de schilderkunst van onder anderen Jan Steen en Adriaen van Ostade voorkomt. De boeren worden komisch en soms grof voorgesteld, maar de uitvoerige beschrijving geeft tegelijkertijd een bijzonder levendig beeld van feestcultuur, eten, drinken, muziek, vrijage en sociale omgang op het Nederlandse platteland rond 1700.
De eerste afzonderlijke uitgave verscheen in 1708. Na Rotgans’ dood werd Boerekermis opnieuw opgenomen in zijn grote verzameluitgave Poëzy, van verscheide mengelstoffen (Leeuwarden, François Halma, 1715), waar het vergezeld gaat van twee fraaie gegraveerde voorstellingen van de kermis.
Titelvignet In hoc signo, ongesigneerd, voorts twee fraaie, paginagrote gravures met kermistonelen, ongesigneerd, maar volgens Eleonora de la Fontaine Verwey vermoedelijk door J. Folkema of M. Pool. Papieren omslag Rotgans, Boerekermis. Ingeleid en van aantekeningen voorzien door L. Strengholt (Gorinchem 1968); Te Winkel V, p.12-23; NNBW X, 836; De la Fontaine Verwey p.37.
Burlesk gedicht in de vorm van een epos over kermisvierende boeren en boerinnen dat tot ver in de negentiende eeuw bijzonder populair was en dan ook vaak is herdrukt. Ook de talrijke navolgingen wijzen op een grote populariteit. Al in het jaar van verschijning werd de ‘Boerekermis’ met de grootste greetigheit en blakinge, in geen klein getal, begeert en verkocht, schrijft Rotgans’ uitgever en vriend François Halma in het voorberecht bij de ‘Poëzy’ (1715).
Volgens Strengholt bestaan er van de eerste uitgave uit 1708 twee drukken: in een niet als zodanig aangemerkte tweede druk is een aantal slordigheden weggewerkt. Buitendien is er in de oudste druk een ‘Zinhinderende Drukfeil’ – in regel 1204, waar boerekleren stond in plaats van boerekroezen – op de laatste bladzij verbeterd. In de tweede editie is die drukfout gecorrigeerd. Het hier aangeboden exemplaar behoort tot de oudste druk.
De in zijn tijd hooggeprezen en veelgelezen Rotgans (Amsterdam 1653 – Breukelen 1710) leidde een ambteloos leven op zijn buitenplaats Kromwijk aan de Vecht bij Breukelen. Behalve dit uitstapje in het boertige genre heeft hij slechts serieuze poëzie geschreven in de daarbij horende parnas-taal, waaronder een echt epos over stadhouder-koning Willem III.
SKU: 17933
€ 245,25 (€ 225,00 ex. btw)
In stock







![[Antique engraving, old master print, before 1633] Boerenverdriet (The horrors of the Spanish War), published before 1633, 1 p.](https://arinevandersteur.nl/wp-content/uploads/WhatsApp-Image-2022-10-17-at-19.54.13-356x356.jpeg)

