De wonderlijke vryagien Baltus Boekholt 1668

WhatsApp Image 2025-01-13 at 14.24.25(4)

Boekholt, Baltes.

Rare Literature 1668 | Two parts in one binding: De wonderlijke vryagien en rampzaalige, doch bly-eyndige, trouwgevallen van deze tijdt (…) Nieuwlijks hervormt met een darde doorgaenze vermeerderingh, van veel fouten verbeetert en aengehegt met een [removed part] des droef eyndige historie van Nobelaer en Lauw’ra , Serarius, Renesse en Lerinde, Amsterdam Baltes Boekholt 1668, (6)+374+(2) pp.

Name: Rare Literature 1668 | Two parts in one binding: De wonderlijke vryagien en rampzaalige, doch bly-eyndige, trouwgevallen van deze tijdt (...) Nieuwlijks hervormt met een darde doorgaenze vermeerderingh, van veel fouten verbeetert en aengehegt met een [removed part] des droef eyndige historie van Nobelaer en Lauw'ra , Serarius, Renesse en Lerinde, Amsterdam Baltes Boekholt 1668, (6)+374+(2) pp.
SKU: BB110323
Availability: OutOfStock

The notorious naval commander Cornelis Tromp and his wife Margaretha van Raephorst figure under the names of Herkelus and Narsise in a Dutch novel of love and adventure published in 1668.

Contemporary full parchment binding with smudges and folds, a bit weak. In -8, Octavo, 8º edition, 14 x 8 cm. Flyleaf with pencil scratches that remove the former owner name. Titlepage with a removed part of the text, repaired on the back. Frontispiece with the name Aranthus en Rosemondt and the text Aeternitas. All 9 illustrations present. Complete copy. 2 pages with a small tear outside the text but otherwise in good condition.

Titlepage in black and red ink. Full title: De wonderlijke vryagien en rampzalige, doch bly-eyndige Trouw-gevallen van dezen tijdt, tusschen Arantus en Rosemont (Rosemondt), Grannadus en Ciclinde (Cielinde), Coredon en Leliana, Fierandus en Leonora, Herkelus en Narsise. Voorgevallen in het roemrugtig Hollant, herwaerts in weynig Jaren. Nieuwlijks hervormt met een darde doorgaenze vermeerderingh, van veel fouten verbeetert, en aengehegt met een (text missing) des droef eyndige historie van Nobelaer en Lauwra, Serarius, Rennesse en Lerinde, verciert met 9 koopere figuren door B.B. The last part is a Tweede deel starting at page 315: Tweede deel des doref-eyndige historien van Nobelaer en Lauw’ra, Serarius, Renesse en Lerinde.

[NL] Zeldzame proza roman. Slechts 3 exemplaren van de eerste editie (ook 1668) in STCN. Deze eerste editie heeft alleen het eerste deel en eindigt met Aranthus en Rosemont. Wel heeft de Universiteit Leiden een los tweede deel gedrukt in Delf door Cloeting ook in 1668. Dit boek begint en eindigt hetzelfde maar heeft geen catalogus van Boekholt aan het einde.

Baltes Boekholt was een Amsterdamse boekverkoper-uitgever werkzaam tussen 1659-1689. De roman bestaat uit acht boeken, waarin diverse liefdesverhalen verteld worden onder fictieve namen als Arantus en Rosemondt, Grannadus en Cielinde, Leliana, enz. In deze derde (?) editie, het enige bekende exemplaar, is een stuk tekst verwijderd van de titelpagina. Dit betrof een aangehecht stuk. Dit zou de laatste pagina kunnen zijn waarin Boekholt zijn nog uit te geven boeken catalogiseert. Door deze bladzijde zit overigens een potloodstreep.

Niet alle op de titelpagina genoemde minnaars vergaat het echter goed. Fierandus bijvoorbeeld moet na een mislukte poging tot schaking op de Vijverberg in Den Haag het land ontvluchten en ook Grannadus reist uiteindelijk teleurgesteld af. Een gelukkige afloop valt wel Herkelus (sic) en Narsise ten deel, in wie we gemakkelijk Cornelis Tromp en Margaretha van Raephorst herkennen. Hun vrijage neemt tussen de andere liefdesgeschiedenissen een aparte plaats in, doordat die slechts met een dun draadje aan de rest is verbonden. Centraal staat de liefde van Arantus en de achttienjarige Rosemont, die gedwarsboomd wordt door haar broer en voogd Cleriaen. Hun verhaal, met allerlei verwikkelingen en avonturen, beslaat het grootste deel van het boek, de andere ‘trouwgevallen’ zijn er doorheen gevlochten via een netwerk van onderlinge relaties en dankzij reeksen hoogst toevallige ontmoetingen. Zo is Fierandus een neef van Arantus, en raken Grannadus en Coredon met hem bevriend; een paar medeminnaars van Arantus zijn gelieerd aan Cleriaen; Cielinde en Narsise zijn vriendinnen van Rosemont, enzovoort. Herkelus staat echter geheel los van dit netwerk en Narsise speelt een zeer ondergeschikte rol binnen de hoofdintrige.

De identificatie van Herkelus wordt de lezer op een presenteerblaadje aangeboden. Een ingevoegde gravure toont een gezicht vanaf de kust. Er is een zeeslag gaande; op het strand staat een groepje mensen ernaar te kijken. Op de voorgrond zien we een wagen, getrokken door twee leeuwen, daarop zit een jongeman met een getrokken zwaard. Voor hem uit vliegt de Faam met haar bazuin. In zijn borst steekt een pijl die kennelijk is afgeschoten door de in de lucht zwevende Cupido. Een andere putto staat op het punt de jongeman te bekransen. In de tekst staat dan ook: ‘Herkelus, hoewel van zijn troôn afgestooten, werdt noch door het meeste zijner Landtsgenooten op een Triumph-waaghen in zegeprael gevoerdt.’ Deze evidente verheerlijking van onze zeeheld bekrachtigt met visuele middelen wat op de eerste bladzijde van dit ‘zevende boek’ al over Herkelus/Tromp was geschreven:

Ondertusschen dit voorval [d.i. de schaking door Fierandus in Den Haag] de Britsche eerzugt noch zijnde in top gereezen, zarde de Batavieren andermael op de velden van Neptunus. […] Noch bleef den dapperen Herkelus, als onverzettelijk, ten eynde hy zijn wraaklust had gewraakt door ‘t vernielen der beste Britsche Zeemagten, en ‘t overige op de vlugt te drijven, latende hem de overwinninge in zeegenpraal voeren; maer ellendig zeegenpralen, wijl de ongelukkige fortuin hem van de zeetel zijner roemruchtigheydt doet afstooten, […].
Gezien het feit dat er sprake is van zegepraal, en dat niet laakbaar optreden, maar ‘de ongelukkige fortuin’ oorzaak zou zijn van zijn ontslag, sluit deze passage aan bij de propaganda ten gunste van Tromp die toen hoofdzakelijk door de oranjegezinden over een breed front werd gevoerd. [Bron: DBNL.org: De zeventiende eeuw: E.K. Grootes: Een zeeheld op vrijersvoeten. Hoe Cornelis Tromp figureert in een roman uit 1668].

.

SKU: BB110323

€ 1.199,00 (€ 1.100,00 ex. btw)

Out of stock