Notgeldsammlung Hamburg Strafanstalten aus dem Jahre 1923.

Notgeldsammlung der Hamburgischen Strafanstalten aus dem Jahre 1923

[Gefangenengeld Notgeld]

Prison money, Notgeld 1923 | Notgeldsammlung der Hamburgischen Strafanstalten aus dem Jahre 1923, 15 original specimen notes present (from 5 to 5 million mark), 10 pp.

Name: Prison money, Notgeld 1923 | Notgeldsammlung der Hamburgischen Strafanstalten aus dem Jahre 1923, 15 original specimen notes present (from 5 to 5 million mark), 10 pp.
SKU: 55395
Price: 817.50 EUR
Availability: InStock

Official presentation album containing the complete series of prison emergency money (Gefangenengeld) issued by the Hamburg Prison Administration during Germany’s hyperinflation in 1923. Bound in its original grey card portfolio with foritfied spine, the album retains its printed explanatory essay and the original mounted specimen notes ranging from the earliest low denominations to the spectacular 5 Million Mark issue of November 1923.

Unlike ordinary German Notgeld, these vouchers never circulated among the general public. Every note bears the restriction that it was “Valid only for prisoners within the Hamburg Prison Administration.” Introduced in the spring of 1923, the system served two purposes: simplifying prison accounting and teaching inmates financial responsibility through earned wages and controlled spending within the prison canteen.

The accompanying contemporary text explains that the prison administration regarded the currency as part of a broader programme of rehabilitation. Prisoners received wages for their work and learned budgeting and saving before their eventual release. The text further records how the rapidly accelerating inflation forced repeated redesigns of the notes, beginning with denominations of only a few marks and culminating in issues of several million marks before the introduction of the Rentenmark ended the hyperinflation.

Particularly attractive are the artistic designs, printed in the prison’s own printing office and incorporating views of historic (Hamburg) prisons. Although produced within the prison administration, the notes were printed by prison officials rather than inmates.

Oblong album, 21 x 26 cm in original cardboard wrappers with cloth spine. On the front the original label: “Notgeldsammlung der Hamburgischen Strafanstalten aus dem Jahre 1923”. With the printed explanation “Das Gefangenengeld der hamburgischen Strafanstalten” and a series of 15 original paper money banknotes (2 empty places in the album, not certain if there were more notes printed). Printed by the guards.

A nice overview of institutional Notgeld produced during the German hyperinflation. Economic history.

[NL] Bijzonder en zeldzaam officieel verzamelalbum van het nood- en gevangenisgeld dat in 1923 uitsluitend circuleerde binnen de Hamburgische Strafanstalten, de gevangenissen van de Vrije en Hanzestad Hamburg. Terwijl in Duitsland tijdens de hyperinflatie van 1923 duizenden gemeenten, bedrijven en instellingen eigen noodgeld (Notgeld) uitgaven, behoort gevangenisgeld tot de meest bijzondere en minst voorkomende categorieën.

De in dit album opgenomen biljetten waren geen algemeen betaalmiddel, maar interne waardebonnen die uitsluitend mochten worden gebruikt door gedetineerden binnen het gevangenissysteem van Hamburg. Volgens de bijgevoegde originele toelichting besloot de directie van de Hamburgse gevangenissen in het voorjaar van 1923 een eigen geldsysteem in te voeren. Dat gebeurde om twee redenen. Enerzijds wilde men de administratieve afhandeling van het spaargeld van gevangenen vereenvoudigen. Anderzijds had het systeem een uitgesproken opvoedkundig doel: gevangenen moesten leren zorgvuldig met geld om te gaan, sparen en zelfstandig keuzes maken bij aankopen in de gevangeniskantine. Het album documenteert bovendien op indrukwekkende wijze de razendsnelle geldontwaarding tijdens de Duitse hyperinflatie. De eerste uitgiften begonnen met waarden van slechts 1, 2, 5, 10, 20, 50 en 100 Mark. Binnen enkele maanden moesten deze worden overdrukt of vervangen door biljetten van 500, 1.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 500.000 en uiteindelijk zelfs 5 miljoen Mark. Op 1 november 1923 verscheen het hoogste nominale biljet van vijf miljoen mark, dat eveneens in deze verzameling aanwezig is. Kort daarna werd de Rentenmark ingevoerd en verloor het gehele noodgeldstelsel zijn functie.

De ontwerpen van de biljetten werden vervaardigd in de eigen drukkerij van de Hamburgische Strafanstalten. Volgens de begeleidende tekst zijn de afbeeldingen gebaseerd op historische gevangenissen en gebouwen uit Hamburg, waaronder de Wintertor-gevangenis (1587), het Tucht- en Spinhuis (1840), het voormalige Hauptwache- of Polizeigefängnis, het Raubes Haus, de inrichting te Fuhlsbüttel, het stadswapen van Hamburg en de nieuwe gevangenis Glasmoor.

Hoewel de productie plaatsvond binnen de gevangenisdrukkerij, werden de biljetten niet door gevangenen gedrukt maar door gevangenispersoneel, onder toezicht van de revisieafdeling, zoals expliciet in de tekst wordt vermeld.

Ontwerpen met artistieke kwaliteit, verzorgde typografie en decoratieve stadsgezichten. Snijvlak van economische geschiedenis, penitentiaire geschiedenis, grafische vormgeving en de Duitse hyperinflatie van 1923. Weimarrepubliek. C2885

SKU: 55395

€ 817,50 (€ 750,00 ex. btw)

In stock